Een kooi van Faraday is een omhulling van elektrisch geleidend materiaal die elektromagnetische velden buiten (of juist binnen) houdt. Het principe berust erop dat elektrische ladingen zich over het oppervlak van geleiders verdelen, waardoor het binnenste van de kooi vrij blijft van elektromagnetische velden. Een telefoon, autosleutel of pas in zo'n omhulling kan daardoor geen signalen meer ontvangen of verzenden, zolang de omhulling volledig gesloten is. Een faraday bag voor telefoon en laptop is zo'n omhulling in zakformaat.
Dit artikel is geschreven voor drie groepen die er praktisch iets mee moeten: autobezitters met keyless entry, professionals en zakelijke reizigers die met gevoelige informatie werken, en inkopers of kantoormanagers die privacyproducten overwegen voor medewerkers of als relatiegeschenk. Voor alle drie geldt dezelfde vraag: wat lost afscherming echt op, en wat niet? Fysieke privacy is bij Spy-Fy het uitgangspunt, van privacyhoesjes met ingebouwde cameracover tot signaalafscherming.
Hieronder krijg je eerst de natuurkunde in gewone taal, daarna de praktijk: je auto, een zelfgemaakte oplossing, een eerlijke lijst van wat afscherming wel en niet tegenhoudt, en een test van een minuut waarmee je controleert of jouw hoes of doos daadwerkelijk dicht is.
Wat is een kooi van Faraday precies?
Een kooi van Faraday (ook geschreven als faradaykooi) is elke gesloten constructie van geleidend materiaal die als afscherming tegen elektromagnetische velden werkt. Het principe werd in 1836 beschreven door Michael Faraday, een Britse natuurkundige, en draagt sindsdien zijn naam. De vorm doet er minder toe dan de continuïteit: een massieve metalen doos, een fijn gaas, een metaalfolie of een met metaal doorweven stof kunnen allemaal werken, mits het geleidende oppervlak aaneengesloten is.
De kwaliteit van afscherming wordt uitgedrukt in decibel (dB, een logaritmische maat voor verzwakking van een signaal). Hogere dB-waarden betekenen betere afscherming, en beveiligingstoepassingen vragen vaak 60 dB tot meer dan 100 dB. Om dat in perspectief te zetten: 100 dB komt neer op een reductie met een factor tien miljard. Een consumentenhoes haalt die waarden meestal niet, maar hoeft dat ook niet, want voor het blokkeren van een autosleutel of een telefoonverbinding is een stuk minder nodig.
In het dagelijks leven kom je het principe vaker tegen dan je denkt. De ruimte waarin een MRI-scanner staat (MRI staat voor Magnetic Resonance Imaging, beeldvorming met magnetische resonantie) is afgeschermd met een kooi van Faraday, zodat externe radiostoring de beelden niet verpest. Een magnetron werkt met dezelfde logica, maar dan omgekeerd: daar moet de straling juist binnen blijven.
Hoe werkt een kooi van Faraday?
Bij een wisselend veld (en dat is wat wifi, 4G, 5G, bluetooth en radiosleutels gebruiken) gebeurt het volgende: het wisselende magnetische veld wekt een inductiespanning op, die in de geleidende wand een stroom laat lopen. Die stroom wekt op zijn beurt een tegenwerkend secundair veld op, waardoor binnen de kooi een veldvrije ruimte ontstaat. Het signaal wordt dus niet tegengehouden als door een muur, maar actief weggecompenseerd door de wand zelf.
De belangrijkste ontwerpregel gaat over gaten. Een kooi van Faraday is ondoordringbaar voor elektromagnetische straling als de maaswijdte kleiner is dan een tiende van de golflengte van die straling, afhankelijk van de gewenste uitdoving. Het schoolvoorbeeld staat in je keuken: de golflengte van een magnetron is ongeveer 12 cm en de maaswijdte van het deurgaas ongeveer 1 mm, waardoor er een zeer goede afscherming is. Je kunt door het raampje kijken omdat zichtbaar licht een veel kortere golflengte heeft en wel door de gaatjes past.
Waar afscherming in de praktijk lekt
De kooi werkt het beste bij aaneengesloten, continu geleidende oppervlakken. Openingen, naden en kabeldoorvoeren kunnen als lek fungeren. Dat is precies waarom een hoes met een slecht dichtgevouwen klep, een versleten rits of een scheurtje in de binnenvoering ineens veel minder doet dan op de dag van aankoop. Een anti-diefstalbeschermhoes is een aan slijtage onderhevig product waarvan de werking kan verminderen door intensief gebruik, en daarom moet de werking altijd gecontroleerd worden.
Eén soort veld komt er gewoon doorheen: statische en laagfrequente magnetische velden, zoals het aardmagnetisch veld. Voor het afschermen daarvan worden series gesloten doosjes van mumetaal gebruikt, een speciale nikkel-ijzerlegering. Een gewone Faraday-hoes of metalen doos doet daar niets tegen. Het verschil tussen een vaste, gebouwde kooi en een draagbare oplossing lichten we verder toe in de uitleg over het onderscheid tussen een faradaykooi en een faraday bag.
Is je auto een kooi van Faraday?
Gedeeltelijk. De metalen carrosserie van een auto vormt een geleidende omhulling en volgt hetzelfde principe: ladingen verdelen zich over het buitenoppervlak van de geleider. Maar een auto is geen gesloten kooi. De ruiten zijn enorme openingen vergeleken met de golflengtes van mobiele netwerken, waarmee de vuistregel van een tiende golflengte bij lange na niet wordt gehaald. Dat je in de auto gewoon kunt bellen en kunt navigeren via GPS (Global Positioning System, plaatsbepaling via satellieten) is het bewijs dat de afscherming onvolledig is.
Voor autobezitters is de interessantere vraag die van de sleutel. Bij een relay-aanval onderschept één dief met een apparaatje het radiosignaal van de autosleutel bij de voordeur en stuurt dat versterkt door naar een tweede dief bij de auto, die hetzelfde signaal uitzendt. De auto opent en start, en er kan zonder sleutel mee worden weggereden. Volgens de Stichting Verzekeringsbureau Voertuigcriminaliteit (VbV) werden in 2025 in Nederland 7.497 personenauto's gestolen, 12 procent meer dan in 2024. Harde cijfers over keyless ontbreken, maar VbV vermoedt dat bij meer dan de helft van de diefstallen het keyless-systeem wordt misbruikt.
Het advies van de Consumentenbond is concreet: bewaar de autosleutel niet bij de voordeur of het raam, gebruik een anti-skimhoesje (een Faraday-hoesje of RFID-blocker, waarbij RFID staat voor Radio Frequency Identification, draadloze identificatie via radiogolven) of een metalen blikje dat het signaal blokkeert, en zet keyless entry uit als dat kan. De Consumentenbond wijst er bovendien op dat verzekeraars bij auto's met keyless entry extra beveiligingseisen kunnen stellen en dat je soms een certificaat nodig hebt om je auto goed te kunnen verzekeren. Een faraday bag waar je autosleutel in past is hier een van de weinige privacymaatregelen met een direct meetbaar effect: de auto reageert niet meer, of hij reageert wel en dan weet je dat je hoes lekt.
Zelf een kooi van Faraday maken en testen
Zelf een kooi van Faraday maken kan, en voor autosleutels is een stevig, volledig sluitend metalen blik de bekendste doe-het-zelfvariant. De ANWB bevestigt dat een blikken of metalen doos het signaal van de sleutel tegenhoudt, maar waarschuwt erbij dat het blik goed dicht moet om lekken te voorkomen. De aanpak is simpel, de valkuil zit in de uitvoering.
Zo test je het volgens de methode van de ANWB: leg de sleutel in het blik, sluit het, loop naar de auto en probeer het portier te openen. Gaat de deur open, dan is het blik niet goed gesloten of het materiaal niet sterk genoeg. Dezelfde testlogica werkt voor andere oplossingen:
- Telefoontest. Leg je telefoon in de hoes of doos, sluit hem volledig en bel het nummer vanaf een tweede toestel. Je hoort idealiter de voicemail of een melding dat het toestel niet bereikbaar is, zonder dat je de telefoon in de hoes hoort overgaan.
- Sleuteltest. Loop met de ingepakte sleutel naar de auto en probeer te openen en te starten.
- Pastest. Houd een ingepakte contactloze pas of toegangspas bij een lezer. Zulke passen werken met NFC (Near Field Communication, contactloze communicatie over enkele centimeters). Geen reactie betekent dat de afscherming op die frequentie werkt.
- Herhaal de tests periodiek, want naden, vouwranden en ritsen slijten.
Twee waarschuwingen horen hierbij. Ten eerste is een laagje aluminiumfolie, een koektrommel met een los deksel of een koelkast geen betrouwbare afscherming, omdat de omhulling niet continu geleidend dicht is. Ten tweede is er een hard juridisch onderscheid. Een jammer (stoorzender) zendt zelf actief een stoorsignaal uit, en volgens de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) zijn alle soorten jammers verboden: wie ze bezit, gebruikt of verkoopt is strafbaar en een vergunning voor een jammer bestaat niet. Het strafbare feit staat in de Telecommunicatiewet (artikel 10.15, lid 1) en is strafbaar gesteld in de Wet op de economische delicten, en het verbod geldt in de hele Europese Economische Ruimte. Een passieve Faraday-oplossing zendt niets uit en is dus iets wezenlijk anders dan een jammer. De RDI handhaaft actief: de eigenaar of gebruiker van een jammer krijgt altijd een proces-verbaal, gevolgd door een boete en inbeslagname van het apparaat. Wie zekerheid wil over de eigen situatie, raadpleegt de RDI.
Wat een Faraday-oplossing wel en niet oplost
Een kooi van Faraday blokkeert radioverkeer. Hij beveiligt geen software. Dat onderscheid is de kern van een eerlijk verhaal over privacy, en het wordt in de meeste productteksten weggelaten.
| Risico of signaal | Houdt een goed sluitende Faraday-hoes dit tegen? |
|---|---|
| Mobiel netwerk (4G, 5G) | Ja, zolang de hoes volledig gesloten is |
| Wifi en bluetooth | Ja |
| GPS-ontvangst en locatiebepaling | Ja, de ontvangst wordt onderbroken |
| Op afstand uitlezen van RFID- of NFC-chips | Ja |
| Relay-aanval op een keyless autosleutel | Ja, mits volledig gesloten en getest |
| Malware of spyware op het toestel zelf | Nee |
| Camera- of microfoontoegang door een app | Nee, opnemen kan lokaal doorgaan en data vertrekt zodra het toestel weer bereik heeft |
| Datalekken bij clouddiensten | Nee |
| Statische magnetische velden (aardmagnetisch veld) | Nee, daarvoor is mumetaal nodig |
Dat afscherming wel degelijk ergens voor nodig is, blijkt uit het overheidsadvies. Het NCSC (Nationaal Cyber Security Centrum) adviseert om bij vertrouwelijke gesprekken de telefoon helemaal uit te zetten en de batterij eruit te halen. Bij moderne toestellen is die batterij niet meer verwijderbaar, en dat is precies waarom fysieke afscherming een plek heeft. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland adviseert voor buitenlandse dienstreizen om bluetooth op telefoon en laptop altijd uit te zetten, apparaten uit te schakelen tijdens een vertrouwelijk gesprek en een sealbag te gebruiken als je je apparaat toch moet afgeven. De AIVD (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) adviseert in het cyberadvies 'Mogelijke spionage bij reizen naar China', gebaseerd op eigen inlichtingenonderzoek, om alleen tijdelijke mobiele apparatuur zoals laptop en telefoon te gebruiken. Dezelfde AIVD-pagina adviseert meegenomen apparatuur tijdens het verblijf en na terugkomst niet aan te sluiten op het netwerk van de eigen organisatie en alert te zijn op beschadigingen of vreemd gedrag van die apparatuur.
Uitzetten is bovendien minder definitief dan het lijkt. Sinds iOS 15 kun je niet alleen offline apparaten terugvinden, maar ook sommige iPhone-modellen die volledig zijn uitgeschakeld, mits het toestel een U1-chip of nieuwer heeft. Een verloren apparaat zendt een beveiligd bluetooth-signaal uit dat door apparaten in het Zoek mijn-netwerk wordt opgepikt en als locatie naar iCloud wordt gestuurd. Of een hoes daar iets aan verandert, bespreken we in de analyse van de vraag of een faraday-telefoonhoes tracking echt stopt.
Eén nuance hoort er ook bij, juist omdat Spy-Fy geen loze claims wil verkopen. Voor Nederlandse betaalpassen is het risico van contactloos zakkenrollen klein: tot en met € 50 is geen pincode nodig, en bij meerdere opeenvolgende contactloze betalingen zonder pincode die samen € 100 of meer bedragen is voor de laatste transactie de pincode nodig. Betaalvereniging Nederland hanteert een cumulatieve limiet van € 100 of, bij sommige banken, € 150, en benadrukt dat een speciaal beschermend hoesje voor de betaalpas niet nodig is. De sterke, goed onderbouwde toepassingen zijn autosleutels en apparatuur op reis, niet je bankpas.
Waar je op let bij aanschaf of inkoop
Beoordeel een Faraday-product op afsluiting, materiaal en controleerbaarheid, niet op marketingtaal. Claims over 'anti-straling' en gezondheid vallen buiten de natuurkunde die hierboven staat: afscherming blokkeert signalen, meer belooft het niet. Dit zijn de criteria die er wel toe doen:
- Volledige omsluiting, met een dubbele vouw of een rits die over de volle breedte sluit zonder restopening.
- Naadkwaliteit, want naden en doorvoeren zijn de lekpunten. Let op afgewerkte randen en een stevige binnenvoering.
- Maat en inhoud. Een hoes die net te krap is, gaat open onder spanning, en een laptophoes is iets anders dan een sleutelhoes.
- Testbaarheid. Een fabrikant die je uitnodigt om zelf te testen, heeft weinig te verbergen.
- Relevante frequenties. Welke netwerken je tegenkomt verandert: het 3G-netwerk van KPN is uit, 2G stopt definitief op 1 december 2027, en de 3,5 GHz-band voor 5G is in gebruik bij KPN, Odido en VodafoneZiggo. KPN zet 2G sinds maart 2026 al uit voor klanten die het niet meer nodig hebben; wie nog apparatuur op 2G heeft draaien, zoals alarmkiezers of trackers, blijft nog bereikbaar tot uiterlijk 1 december 2027.
- Levensduur en vervanging. Reken een afschermhoes af als verbruiksartikel, niet als eeuwige aankoop.
Voor organisaties speelt nog iets anders mee: consistentie. Eén medewerker met een hoes verandert weinig aan het risicoprofiel van een afdeling die op reis gaat met telefoons en laptops. Wie privacyproducten uitrolt over een team of ze als relatiegeschenk met logo laat bedrukken, kan daarvoor terecht bij de zakelijke mogelijkheden van Spy-Fy, inclusief bedrukte privacysets.
De kern in één alinea
Een kooi van Faraday is geen gadget maar natuurkunde uit 1836: een gesloten, geleidend oppervlak waarin radiovelden worden weggecompenseerd, zolang er geen gat in zit dat groter is dan ongeveer een tiende van de golflengte. Dat maakt afscherming uitstekend tegen relay-aanvallen op keyless autosleutels, tegen ongewenst uitlezen van chips en tegen locatie- en netwerkverkeer van apparaten op reis. Het doet niets tegen malware, tegen een app die de camera aanspreekt of tegen een datalek bij een clouddienst.
Daarom werkt afscherming het beste als één laag in een bredere aanpak. Signaalafscherming houdt radioverkeer buiten, een fysieke cameracover houdt de lens dicht. Wil je die eerste laag goed regelen, bekijk dan de faraday bag voor telefoon en laptop, en test je oplossing meteen even met de sleutel- of telefoontest hierboven. Een hoes die je nooit hebt getest, is een aanname. Een hoes die je wel hebt getest, is beveiliging.
